17.2.11

Κανίβαλοι οι αρχαίοι Βρετανοί



Οι αρχαίοι Βρετανοί έτρωγαν τους νεκρούς τους και έφτιαχναν κύπελλα από τα κρανία τους, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα.
Οι ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου ανακάλυψαν στη νότια Αγγλία ανθρώπινα οστά ηλικίας 14.700 ετών τα οποία έφεραν σημάδια κανιβαλισμού, καθώς και κρανία τα οποία είχαν μετατραπεί σε κύπελλα.
Ο μαλακός ιστός των κρανίων, που βρέθηκαν στη σπηλιά Γκόουφ στο Τσένταρ Γκορτζ της νοτιοδυτικής επαρχίας Σόμερσετ, είχε καθαριστεί προσεκτικά, είχε κοπεί για να απομακρυνθεί η βάση και τα κόκαλα του προσώπου, ενώ είχαν λειανθεί και οι γωνίες ώστε να δημιουργηθούν κύπελλα ή γαβάθες, όπως γράφει η παλαιοντολόγος Σίλβια Μπέλο σε άρθρο της που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Public Library of Science journal PLoS ONE.

«
Επρόκειτο γενικά για μία δύσκολη διαδικασία με δεδομένα τα εργαλεία που είχαν στη διάθεσή τους», είπε η δρ. Μπέλο. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα κύπελλα μπορεί να χρησιμοποιούνταν και απλώς ως δοχεία σε τελετές.

«Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν τα κύπελλα χρησιμοποιούνταν τότε, όμως πρόσφατα παραδείγματα μας δείχνουν ότι μπορεί να έβαζαν σε αυτά αίμα, κρασί ή τρόφιμα για τελετές», δήλωσε ο Κρις Στρίνγκερ, που το 1987 βρήκε ένα κρανίο-κύπελλο.
Ένα ακριβές εκμαγείο του κρανίου-κυπέλλου θα εκτεθεί στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου από την 1η Μαρτίου και για τρεις μήνες.

Πηγή: Το Βήμα, 17.2.2011.

Μεγάλη Έκρηξη στον Ήλιο


Φεβρουάριος 17, 2011.

Ουάσιγκτον.
Τεράστια έκρηξη σημειώθηκε στον Ήλιο την περασμένη Τρίτη, η οποία χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη των τελευταίων τεσσάρων ετών, ένας γεγονός το οποίο δηλώνει ότι ο ήλιος εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης δραστηριότητας, δήλωσε χθες βράδυ η αμερικανική διαστημική υπηρεσία (NASA).
Η έκρηξη κατηγοριοποιήθηκε ως ‘Χ’ στην βαθμίδα αξιολόγησης με την οποία καταγράφονται οι  μεταβολές του  Ήλιου.
Η NASA είχε  καταγράψει, πριν από λίγες ημέρες,  μια αναλαμπή υπεριώδους ακτινοβολίας, ένα ενδεικτικό σημάδι  για αναμενόμενη ηλιακή έκρηξη.
Η μεγάλη Έκρηξη σημειώθηκε την Τρίτη και η ακτινοβολία της πέρασε στο διάστημα με μια ταχύτητα που πλησιάζει τα 900 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.
Οι εκρήξεις του είδους αυτού μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές στη Γη, ιδιαίτερα  στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και στις δορυφορικές τηλεπικοινωνίες, προειδοποίησε η NASA.

Πηγή: Beta, 17.2.2011.

16.2.11

Άγνωστες αρχαίες τοιχογραφίες του Άργους



Σε ένα μυκηναϊκό κτίριο του 14ου π.Χ. αιώνα, πιθανώς διώροφο στον τύπο του μεγάρου, ανήκαν οι συγκεκριμένες τοιχογραφίες μαρτυρώντας με την ύπαρξή τους, ότι δεν επρόκειτο απλώς για την κατοικία ενός ευκατάστατου ιδιώτη, αλλά ενός υψηλά ιστάμενου προσώπου στην ηγεμονική ιεραρχία της πόλης. Και, παρ΄ ότι είχαν έρθει στο φως από το 1973 από τις ανασκαφές της αρχαιολόγου Ευαγγελίας Δεϊλάκη, παρέμειναν μέσα σε μεγάλα αποθηκευτικά συρτάρια του Μουσείου Αργους για περισσότερα από είκοσι χρόνια έως ότου ο πρόσφατα εκλειπών αρχαιολόγος Γιάννης Σακελλαράκης ενδιαφέρθηκε για τη μελέτη τους, μαζί με τη σύζυγό του αρχαιολόγο κυρία Εφη Σαπουνά - Σακελλαράκη χωρίς όμως η προσπάθεια να τελεσφορήσει. Γι΄ αυτό και η τωρινή μελέτη και δημοσίευση αυτών των τοιχογραφιών του Αργους είναι αφιερωμένη στη μνήμη του. 

Με παχειά κίτρινη βαφή, ελαφρώς ανάγλυφη και σε μπλε βάθος απεικονίζονται οι δύο σκορπιοί σε υπερφυσικό μέγεθος. Κατά πόσον όμως η παρουσία τους είχε συμβολική σημασία, όπως στην Μινωική εικονογραφία ή ήταν τμήμα μίας συγκεκριμένης ιστορίας είναι πολύ νωρίς ακόμη για να ειπωθεί, όπως ανέφεραν οι δύο μελετήτριες. Αλλο κομμάτι τοιχογραφίας απεικονίζει ένα εξίσου μοναδικό θέμα, ένα φίδι και ένα πουλί και πάλι στο ίδιο μπλέ βάθος. Με μισάνοιχτο στόμα, όρθιο, ελαφρώς λικνιζόμενο σε στάση επιφυλακής, όπως ακριβώς πριν από επίθεση, το φίδι αποδίδεται με λευκό χρώμα και πάλι ελαφρά ανάγλυφο. Από πάνω του βρίσκεται ένα μεγάλο πουλί με μακρύ λαιμό, το οποίο αποδίδεται με κίτρινη βαφή. Κι εδώ η σκηνή, μοιάζει αφηγηματική. Αλλα κομμάτια τοιχογραφιών εξάλλου απεικονίζουν διάφορα είδη ζώων, κυρίως ελάφια και πουλιά. 



Μοναδική σύνθεση αποτελεί και η θαλασσογραφία στην οποία παρουσιάζονται τα θαλάσσια πλάσματα να κολυμπούν σε μπλε βάθος, που χωρίζεται σε δύο οριζόντιες ζώνες με ανοιχτότερο και πιο σκούρο χρώμα. «Σε αυτή τη σύνθεση ο καλλιτέχνης προσφέρει στον θεατή μία εγκάρσια άποψη της θάλασσας, μία τομή κατά κάποιο τρόπο, ενώ με τη σταδιακή αλλαγή του χρώματος του νερού, πιθανώς ο καλλιτέχνης επιχειρεί να δείξει την διαφάνεια και την αίσθηση κίνησης στην επιφάνειά του», λένε η κυρία Τουρναβίτου και η κυρία Μπρεκουλάκη. 

Τα πόδια τριών ανδρικών μορφών -δυστυχώς μόνον αυτά σώζονται- βρίσκονται σε μία άλλη τοιχογραφική σύνθεση. Μάλιστα οι δύο τουλάχιστον από τις μορφές φορούσαν κλειστές λευκές μπότες με μαύρα κορδόνια! Κι επειδή εικονίζονται σε γαλάζιο φόντο θεωρείται ότι πιθανόν βάδιζαν στα ρηχά νερά ενός ποταμού. Μία άλλη ανδρική μορφή, ξυπόλητη αλλά με μακρύ χιτώνα, πιθανώς ιερατική, που βαδίζει μέσα στο ίδιο γαλάζιο βάθος ίσως να ανήκε στην ίδια σκηνή, που φαίνεται ότι ήταν μία πομπή. Γυναικείες μορφές εξάλλου εικονίζονται σε άλλη ομάδα σπαραγμάτων, η μία εξ αυτών μάλιστα σε προφίλ, κάτι που επιτρέπει να ξεχωρίζει το κρεμαστό σκουλαρίκι της. Τέλος μία ακόμη μορφή που διακρίνεται όμως ελάχιστα -μόνον τα χέρια της- ερμηνεύεται ως ένας ηνίοχος πάνω σε άρμα με δύο άλογα, τα οποία καλπάζουν με ταχύτητα. 





«Στο υλικό από το Αργος οι καλλιτέχνες χρησιμοποίησαν την βασική τριάδα λαμπερών ή πιο ήπιων τόνων του κίτρινου, του μπλέ και του ερυθρού ενώ οι μορφές, ανθρώπων και ζώων, αποδίδονται με την τεχνική «impasto», η οποία βασίζεται στην επίθεση διαδοχικών στρωμάτων βαφής που έχει ως αποτέλεσμα την ελαφρά ανάγλυφη όψη της τοιχογραφίας», σημειώνουν οι μελετήτριες. Οσον αφορά την τεχνική θεωρούν ότι μάλλον πρόκειται για ξηρογραφίες -απαντάται επίσης στις Μυκήνες και στην Τίρυνθα- και όχι για πραγματικές νωπογραφίες, όπως πιστευόταν ως τώρα. Οσο για το μπλε βάθος προέρχεται από το λεγόμενο «αιγυπτιακό μπλέ», ένα ιδιαίτερα εξωτικό και πολυτελές υλικό. 

«Η ποιότητα της ζωγραφικής, παραπέμπει σε εξαιρετικά ταλαντούχο και καλά εκπαιδευμένο καλλιτέχνη ή εργαστήριο πλήρως εξοικειωμένο με τις πρακτικές των μεγάλων ανακτορικών κέντρων, όπως της Τίρυνθας και των Μυκηνών», λένε η κυρία Τουρναβίτου και η κυρία Μπρεκουλάκη καλώντας σε μία αναθεώρηση των απόψεων για το μυκηναϊκό Αργος, το οποίο εμφανίζεται όπως επισημαίνουν μέσα από αυτά τα ευρήματα ως ένα μείζον οικιστικό κέντρο, πιθανώς ανακτορικό. 

Η συστηματική μελέτη των τοιχογραφιών πάντως θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο του Αργους με τη συνεργασία της Δ’ Εφορεία Αρχαιοτήτων.


Το Βήμα/ Τετάρτη 16 Φεβρουαρίου 2011